Cuộc thử vang Paris 1976: Khi những chai vang California khiến giới chuyên môn bất ngờ

Ngày 24/5/1976, tại một khách sạn ở Paris, chín chuyên gia rượu vang người Pháp tham gia một buổi thử vang đặc biệt mà cho tới ngày nay vẫn được nhắc lại với cái tên sự kiện “Cuộc thử vang Paris 1976”.

Trước mặt họ là những ly vang đỏ và trắng đến từ hai nơi: Pháp, quốc gia có truyền thống làm vang nổi tiếng lâu đời và California, vùng sản xuất khi ấy chưa có vị thế quốc tế tương xứng.

Điều khác thường là các giám khảo không biết mình đang nếm chai nào. Tên nhà sản xuất, vùng vang và xuất xứ đều được giấu đi.

Khi kết quả được tổng hợp, một chai Chardonnay của California đứng đầu nhóm vang trắng. Ở nhóm vang đỏ, vị trí cao nhất cũng thuộc về một chai Cabernet Sauvignon đến từ California.

Những cái tên danh tiếng của Burgundy và Bordeaux vẫn được đánh giá rất cao nhưng không giành vị trí số một trong hai lượt thử.

Buổi thử vang ấy về sau được biết đến với tên gọi Judgment of Paris – Cuộc phán xét Paris. Năm mươi năm đã trôi qua, sự kiện vẫn được nhắc đến như một dấu mốc quan trọng trong lịch sử rượu vang hiện đại.

Nhưng câu chuyện đáng nhớ hơn nhiều so với một kết quả thắng thua.

Một buổi thử vang vốn không được tổ chức để tạo nên lịch sử

Đầu những năm 1970, Steven Spurrier, một thương nhân rượu vang người Anh, điều hành cửa hàng rượu và trường đào tạo về vang tại Paris.

Cộng sự của ông, Patricia Gallagher, là người Mỹ và cũng là người sớm nhận thấy tiềm năng của những chai vang California.

Trong một chuyến thăm California năm 1975, Gallagher có dịp tìm hiểu các nhà làm vang địa phương. Những trải nghiệm ấy khiến bà tin rằng rượu vang California xứng đáng được giới chuyên môn châu Âu quan tâm nhiều hơn.

Từ ý tưởng của Gallagher, Spurrier tiếp tục đến California để lựa chọn những chai vang phù hợp cho một buổi nếm thử tại Paris.

Năm 1976 cũng là dịp Hoa Kỳ kỷ niệm 200 năm tuyên bố độc lập. Đó trở thành lý do thuận tiện để hai người tổ chức một sự kiện giới thiệu rượu vang Mỹ đến những người am hiểu vang tại Pháp.

Ban đầu, mục đích khá đơn giản: tạo cơ hội để những chai vang California được đánh giá nghiêm túc bên cạnh các sản phẩm danh tiếng của Pháp.

Điều thú vị là theo hồi tưởng sau này của Steven Spurrier, buổi thử vang ban đầu thậm chí không được dự định tổ chức theo hình thức thử mù.

Ông lo ngại rằng nếu biết trước xuất xứ, các giám khảo có thể chịu ảnh hưởng bởi danh tiếng chưa thực sự nổi bật của rượu vang California lúc bấy giờ.

Vì vậy, Spurrier quyết định che giấu danh tính các chai vang.

Đó là thay đổi quan trọng, bởi khi nhãn chai không còn hiện diện, các giám khảo buộc phải đưa ra nhận xét dựa trên những gì họ thực sự cảm nhận trong ly rượu.

Điều gì đã diễn ra trong cuộc thử vang Paris năm 1976?

Buổi thử vang có hai nhóm riêng biệt, mỗi nhóm gồm mười chai.

• Ở nhóm vang trắng, sáu chai Chardonnay của California được đặt cạnh bốn chai vang trắng Burgundy.
• Ở nhóm vang đỏ, sáu chai Cabernet Sauvignon của California được so sánh với bốn chai vang đỏ Bordeaux.

Bordeaux và Burgundy từ lâu đã là những vùng vang có ảnh hưởng lớn tới các chuẩn mực đánh giá rượu vang chất lượng cao. Trong khi đó, California vẫn đang xây dựng vị thế của mình trên thị trường quốc tế.

Chính sự chênh lệch về danh tiếng khiến buổi thử vang trở thành một phép so sánh đáng chú ý.

Khi những nhãn chai được giấu đi

Chín giám khảo người Pháp tham gia chấm điểm là những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực rượu vang và ẩm thực.

Họ không được cho biết danh tính từng chai trong quá trình nếm thử. Các mẫu vang được phục vụ lần lượt và đánh giá theo thang điểm 20.

Điểm của các giám khảo được tổng hợp để xác định thứ hạng trong từng nhóm.

Cách làm này không khiến việc đánh giá trở nên hoàn toàn khách quan, bởi thưởng thức rượu vang vẫn có yếu tố cảm nhận cá nhân. Tuy nhiên, nó giúp hạn chế một ảnh hưởng rất dễ gặp: đánh giá chai vang qua danh tiếng trước khi thực sự nếm thử.

Một nhãn rượu quen thuộc có thể khiến người ta kỳ vọng nhiều hơn. Ngược lại, một chai vang ít tên tuổi có thể phải cố gắng hơn để được nhìn nhận nghiêm túc.

Trong buổi thử vang ấy, cả hai đều có cơ hội được đánh giá mà không mang theo tên tuổi của mình.

Hai kết quả bất ngờ

Khi kết quả nhóm vang trắng được công bố, vị trí cao nhất thuộc về Chateau Montelena Chardonnay 1973, một chai vang được sản xuất tại California.

Xếp ngay sau là Meursault-Charmes 1973 của Domaine Roulot, đến từ Burgundy.

Ở nhóm vang đỏ, Stag’s Leap Wine Cellars Cabernet Sauvignon 1973 đứng đầu, phía trên những chai Bordeaux nổi tiếng, trong đó có Château Mouton-Rothschild 1970 và Château Haut-Brion 1970.

Điều đáng chú ý là khoảng cách điểm số giữa một số chai đứng đầu khá nhỏ.

Vang Pháp không bị đánh giá thấp trên toàn bộ bảng xếp hạng. Nhiều chai Burgundy và Bordeaux vẫn giành thứ hạng cao, còn các chai vang California cũng không đồng loạt đứng trên những đối thủ đến từ Pháp.

Nhưng việc hai chai California cùng đứng đầu hai nhóm thử đã đủ tạo nên một bất ngờ lớn.

Tại thời điểm ấy, chỉ riêng kết quả đó đã đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: Liệu danh tiếng và lịch sử lâu đời có phải lúc nào cũng phản ánh đúng những gì người ta cảm nhận trong ly rượu?

Hai chai vang đứng đầu và những con người phía sau

Những kết quả bất ngờ thường khiến người ta nhớ đến chai rượu trước tiên. Nhưng phía sau hai cái tên chiến thắng là những nhà làm vang đang xây dựng sự nghiệp tại California.

Chateau Montelena Chardonnay 1973: Câu chuyện không chỉ thuộc về Napa Valley

Chai Chardonnay đứng đầu được sản xuất bởi Chateau Montelena, nhà làm vang tại Calistoga, thuộc Napa Valley.

Người phụ trách làm vang là Miljenko “Mike” Grgich, một nhà làm vang sinh ra tại Croatia, sau đó sang Mỹ và phát triển sự nghiệp ở California.

Có một chi tiết thú vị thường bị bỏ qua khi kể lại chiến thắng của Chateau Montelena.

Không phải toàn bộ nho dùng để làm chai Chardonnay 1973 đều đến từ Napa Valley.

Theo Hiệp hội những người trồng nho Sonoma County, một phần đáng kể nguyên liệu được thu mua từ các vườn nho thuộc Russian River Valley và Alexander Valley, ở Sonoma County.

Trong đó có những trái Chardonnay từ vườn nho của gia đình Bacigalupi tại Russian River Valley.

Điều này không làm thay đổi nguồn gốc của nhà sản xuất Chateau Montelena nhưng giúp chúng ta nhìn rõ hơn những đóng góp phía sau một chai vang thành công.

Danh tiếng cuối cùng thường gắn với tên nhà làm vang trên nhãn chai. Trong thực tế, chất lượng rượu còn là kết quả của nhiều yếu tố, từ người trồng nho, điều kiện vườn nho đến quyết định của người làm vang.

Stag’s Leap Wine Cellars Cabernet Sauvignon 1973: Một nhà làm vang trẻ tuổi

Ở nhóm vang đỏ, vị trí cao nhất thuộc về Stag’s Leap Wine Cellars Cabernet Sauvignon 1973.

Nhà sáng lập Warren Winiarski là người trực tiếp làm nên chai vang ấy.

So với những tên tuổi Bordeaux đã có lịch sử hàng thế kỷ, Stag’s Leap Wine Cellars khi ấy còn rất trẻ.

Chai Cabernet Sauvignon 1973 được làm từ những năm đầu hoạt động của nhà sản xuất. Điều đó khiến kết quả tại Paris càng trở nên đáng chú ý.

Một bên là những điền trang Bordeaux có truyền thống và danh tiếng đã được xây dựng qua nhiều thế hệ. Bên kia là một nhà làm vang California vẫn đang trên hành trình khẳng định năng lực.

Khi xuất xứ được giấu đi, khoảng cách về tuổi đời thương hiệu không còn trực tiếp xuất hiện trong quá trình chấm điểm.

và trong buổi thử vang hôm ấy, chai rượu của Winiarski đã được xếp ở vị trí cao nhất.

Tại sao một buổi thử vang lại có sức ảnh hưởng lớn đến vậy?

Nếu nhìn lại, cuộc thử vang Paris 1976 không phải một giải vô địch rượu vang thế giới.

Đây là sự kiện do một thương nhân và một trường đào tạo về vang tổ chức, với số lượng mẫu thử và giám khảo tương đối giới hạn.

Vậy điều gì khiến nó được nhắc đến suốt nửa thế kỷ?

Một phần câu trả lời nằm ở bối cảnh của thời đại.

Khi ấy, Pháp là một trong những thước đo quan trọng nhất của chất lượng rượu vang cao cấp. Các tên tuổi Bordeaux và Burgundy có vị thế mà nhiều vùng sản xuất non trẻ mong muốn đạt tới.

Nhưng tại Paris năm 1976, những chuyên gia Pháp đã trao vị trí cao nhất cho hai chai vang California trong một cuộc thử mà danh tính các mẫu rượu được che giấu.

Kết quả không chứng minh California vượt trội hơn Pháp. Điều nó cho thấy là những nhà sản xuất ngoài các vùng vang danh tiếng cũng có khả năng tạo ra rượu vang được giới chuyên môn đánh giá rất cao.

Vai trò của người phóng viên duy nhất có mặt

Buổi thử vang có thể đã không được biết đến rộng rãi nếu thiếu một người tham dự: George M. Taber, phóng viên của tạp chí TIME.

Ông là nhà báo duy nhất có mặt để đưa tin về sự kiện.

Ngày 7/6/1976, TIME đăng bài viết với tiêu đề Judgment of Paris, thuật lại kết quả cuộc thử vang và sự bất ngờ mà nó tạo ra.

Bài báo trở thành một trong những dấu mốc giúp câu chuyện vượt ra ngoài phạm vi những người có mặt tại Paris.

Tuy nhiên, cũng không nên hình dung rằng toàn bộ ngành rượu vang thế giới thay đổi chỉ sau một đêm.

Ảnh hưởng của sự kiện được hình thành dần qua truyền thông, những cuộc thử vang tiếp theo, sự phát triển của các nhà sản xuất California và cách thị trường quốc tế đánh giá rượu vang đến từ những khu vực ngoài châu Âu.

Cuộc thử vang Paris 1976 trở thành một biểu tượng dễ nhớ cho sự thay đổi ấy, chứ không phải nguyên nhân duy nhất tạo ra nó.

Sau 50 năm, cuộc thử vang Paris 1976 thực sự chứng minh điều gì?

Đây có lẽ là phần đáng suy ngẫm nhất của câu chuyện.

Kết quả năm 1976 thường được kể lại như chiến thắng của rượu vang Mỹ trước rượu vang Pháp. Cách kể ấy hấp dẫn nhưng nếu dừng ở đó, chúng ta có thể bỏ lỡ ý nghĩa thực sự của sự kiện.

Một cuộc thử vang chỉ phản ánh đánh giá của những người tham gia đối với những chai rượu cụ thể, tại một thời điểm cụ thể, trong những điều kiện cụ thể.

Thứ hạng có thể chịu ảnh hưởng bởi lựa chọn mẫu thử, niên vụ, điều kiện phục vụ, khẩu vị của giám khảo và cách tổng hợp điểm số.

Vì thế, không thể lấy kết quả của mười chai vang đỏ và mười chai vang trắng để kết luận toàn bộ rượu vang California ngon hơn rượu vang Pháp.

Cũng không có lý do gì để phủ nhận giá trị của Bordeaux hay Burgundy chỉ vì những chai vang ấy không đứng đầu trong cuộc thử năm đó.

Nhưng có một điều rất đáng giữ lại.

Danh tiếng là thông tin hữu ích, không phải sự thay thế cho chất lượng thực tế.

Một vùng vang nổi tiếng có thể mang đến cho người mua những căn cứ đáng tin về truyền thống, điều kiện sản xuất và phong cách. Nhưng một vùng sản xuất ít được biết đến vẫn có thể sở hữu những nhà làm vang xuất sắc.

Nhãn chai, xuất xứ, giá bán và danh tiếng đều giúp chúng ta hình thành kỳ vọng. Còn trải nghiệm thực tế là cơ hội để kiểm chứng kỳ vọng ấy.

Ngày nay, người yêu vang có thể tiếp cận sản phẩm từ rất nhiều quốc gia, vùng trồng nho và nhà sản xuất khác nhau. Sự phong phú đó khiến câu chuyện Paris 1976 vẫn còn ý nghĩa.

Nó nhắc chúng ta rằng sự am hiểu không chỉ nằm ở việc nhận ra những cái tên nổi tiếng, mà còn ở khả năng giữ một tâm thế cởi mở trước những điều chưa quen thuộc.

Một dấu mốc vẫn được gìn giữ

Hai chai vang đứng đầu cuộc thử năm 1976 hiện có mặt trong bộ sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Hoa Kỳ thuộc Smithsonian.

Chúng được lưu giữ không chỉ vì chất lượng rượu vang, mà còn vì vai trò trong câu chuyện phát triển của ngành rượu vang Mỹ.

Năm 2026 đánh dấu tròn 50 năm ngày buổi thử vang diễn ra tại Paris.

Sau nửa thế kỷ, những chai vang năm ấy vẫn được nhắc đến, những nhà làm vang vẫn được ghi nhận và cuộc thử vẫn là đề tài của các nghiên cứu cũng như tranh luận.

Có lẽ điều đáng nhớ nhất không phải là ai đã thắng ai.

Mà là việc một buổi nếm thử tưởng chừng nhỏ bé đã góp phần mở rộng cách thế giới nhìn nhận chất lượng rượu vang.

Khi những nhãn chai được giấu đi, danh tiếng tạm lùi lại phía sau. Và những gì nằm trong ly rượu có cơ hội được lắng nghe trước tiên.